tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog malkara psikolog lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu çerkezköy saray malkara lüleburgaz tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog tekirdağ psikolog çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog

tekirdağ psikolog mutlu yaşam psikolojik danışmanlık merkezi çorlu psikolog çerkezköy psikolog saray psikolog malkara psikolog lüleburgaz psikolog

MAKALELERİMİZ

GÜNCEL YAZILARIMIZ

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu(DEHB) Nedir?

DİKKAT EKSİKLİĞİ ve HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB) NEDİR?

Bir ebeveyn olarak çocuğunuza karşı kendinizi “ Kızım sadece birkaç sayfa olan ödevini hala yapamadın mı?”, “Oğlum sen dur durak bilmez misin, neden zıplıyorsun?”, “Otur artık yerine derslerinle ilgilenmek yerine koşuşturup duruyorsun”, “Bırak o elindeki oyuncağı sallayıp durma, oyuncaklarınla düzgün oyna”, “ Oğlum in şu masanın üzerinden!” şeklinde bağırırken buluyor musunuz?  Ya da  “İki çocuğum var; ikisini de aynı şekilde yetiştirdim, ilgimi ve sevgimi aynı şekilde verdim. Biri son derece uyumluyken diğer çocuğum neden bu kadar hareketli, söz dinlemez, unutkan, motivasyonu ve ders başarısı düşük, arkadaşları ve sosyal çevresiyle sorunlar yaşıyor? ”, “ Neden okulda arkadaşları tarafından dışlanan bir çocuk oldu, öğretmeninden sürekli şikâyetler alıyorum” … gibi uzayıp giden böylesi sorular üzerinde düşünerek kendinizi suçladığınız oluyor mu?

Öyleyse bu yazıyı okumanızı tavsiye ederim.

Başlangıçta ebeveynler, çocuklarının neden bu şekilde davrandıklarını anlayamamakta ve çocuklarının bu davranışlarıyla nasıl başa çıkabileceklerini bilememektedirler. Bu nedenle aileler sıklıkla kendilerini ve çocuklarını suçlayabilmekte, “ Bu çocuk neden böyle!” şeklindeki düşüncelerle çocuğuna karşı öfke duyarak hayal kırıklıkları yaşayabilmektedirler.

Peki,  çocuğun gösterdiği bu davranışlar neden kaynaklanabilir?

Hiç çocuğunuzda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olabileceğini düşündünüz mü?

DİKKAT EKSİKLİĞİ ve HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB) NEDİR?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuğun küçük yaşlardan itibaren sosyal, akademik ve psikolojik bir takım sıkıntıları da beraberinde getirdiği çocukluk çağında sıklıkla görülen rahatsızlıklarından biridir.

Tedavi edilmeyen DEHB, çocuğun yaşamı boyunca üzerinde yük olarak taşıyabileceği, tüm yaşamında olumsuz etkiler bırakabileceği, yetişkinlikte de devam edebileceği nörobiyolojik bir rahatsızlık olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu rahatsızlık sürecinde genel olarak, çocuğun engelleyemediği hareket atakları olarak adlandırılan dürtüsellik, dikkat ile ilgili de sıkıntıları da beraberinde getirebilmektedir. Buna bağlı olarak; DEHB dolayısıyla gösteriyor olduğu davranışlardan dolayı en az çocuk kadar; çocuğun ailesi, öğretmenleri, okul arkadaşları, sosyal çevresinde bulunan kişiler de aynı şekilde olumsuz etkilenebilmektedir.

DEHB TANISI NASIL KONUR?

DEHB tanısı, klinik bir tanı olmakla beraber bu tanının kesinlik kazanmasına yönelik bir kan testi veya buna benzer yapılabilecek bir laboratuar testi yoktur. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) tarafından yayınlanan DSM-IV tanı kriterleri ülkemizi de kapsayarak daha birçok ülkede onay görmüştür. Psikologlar, Çocuk ve Ergen Psikiyatri uzmanları, DEHB tanısı koymak için bu tanı kriterlerinin üzerinden giderek tanı koyabilmektedirler.

Bir çocuğa DEHB tanısı konulabilmesi için, çocuğun işlevsel bozulma veya uyumsuzluk şeklinde gösterdiği birtakım belirtilerin okul öncesi dönemden başlayarak (bu yaşlar 5 yaş öncesini de kapsayabilmekte) okul dönemi içerisinde de etkilerini yoğun şekilde göstermesi gerekmektedir.  Belirlenmiş olan tanı kriterleri ile çocukta gözlemlenen ev, okul gibi sosyal ortamlardaki davranış kriterleri bağdaştığında DEHB tanısı konulabilmektedir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu adından da anlaşılabileceği gibi birkaç alt sınıfa ayrılmaktadır.

  1.    Dikkat Eksikliğinin ön planda olduğu tip
  2.    Hiperaktivite ve Dürtüselliğin ön planda olduğu tip
  3.    Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite ve Dürtüselliğin bir arada yaşandığı tip
  1.   Dikkat Eksikliğinin ön planda olduğu tip:
  •  Çocuk genel olarak konsantre olma konusunda sıkıntılar yaşayabilmektedir. Çoğu zaman bu durum karşısında aileler, çocuklarının sevdiği işleri yaparken, örneğin bilgisayar oyunu oynarken saatlerce konsantre olabildiğinden ancak ödevlerini yaparken aynı konsantrasyonu gösteremediğinden yakınmaktadırlar.
  •  Çocuk, kendisine verilen yönergelere uymakta sıkıntı yaşayabilmektedir. Örneğin, ders esnasında dersi dinlemek veya öğretmeninin vermiş olduğu talimatları uygulamak yerine kalemini çevirebilir, etrafına bakınabilir ve sık sık hayallere dalma şeklinde davranışlar gösterebilir.
  • Çocuk, genel olarak ayrıntılara dikkat edemez ve dikkatsizliği yüzünden ödevlerinde çok basit hatalar yapabilmektedir.
  •  Dikkat eksikliğini daha yoğun olarak yaşayan çocuklar oldukça unutkandırlar. Örneğin okulda öğretmenin vermiş olduğu ödevin hangi dersten ya da hangi sayfadan olduğu gibi detayları unutabilir, gerekli olan okul araç ve gereçlerini düzenlemede sıkıntılar yaşayabilir.
  • Dış çevreden aldığı uyaranlarla çok çabuk dikkatleri dağılabilir. Örneğin, sınıfta cam kenarında oturan bir öğrenci öğretmenini dinlemek yerine dışarısını izleyebilir.
  • Çok çabuk sıkılabilir, başladığı bir aktiviteyi bitirmeden diğerine geçebilir.
  • Bu durumda çocuk uzun süre zihnini yoracak işlerden kaçmak isteyebilir (ödev yapmak, matematik çalışmak, puzzle yapmak, satranç oynamak vb.)
  1. Hiperaktivite ve Dürtüselliğin ön planda olduğu tip:
  • Hiperaktivite ve dürtüselliği daha yoğun olarak yaşayan çocuklar, genel olarak çok hareketli olabilmektedirler.  Sürekli koşarlar, atlarlar, zıplarlar, elleri ve ayakları kıpır kıpırdır ve çok konuşurlar.
  • Belirlenen süre içerisinde oturmaları onlar için oldukça zordur. Örneğin derslerde sık sık ayağa kalkarak, zıplayarak konuşarak, arkadaşına sataşarak enerjilerini bu şekilde boşaltma yöntemini uygulayabilmektedirler.
  • Sabırsızdırlar, aklına ilk gelen şeyi yapma ve yaptırmak isteme eğiliminde olabilmektedirler. Düşünmeden hareket edebileceklerinden dolayı tehlikeli olabilecek hareketler yapma eğilimindedirler.
  • Her zaman bir şeylerle uğraşma eğilimi içindedirler. Sıralarını beklemekte güçlük çekerler ve çoğu zaman soru tamamlanmadan cevabını verirler.
  • Çoğu zaman konuşmaları yarıda keserler ve olaylara müdahale ederler.
  • El yazıları ve defter düzenleri bozuk olabilmektedir.
  1. Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite ve Dürtüselliğin bir arada yaşandığı tip:
  • Genel olarak çocuk dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüselliğin belirtilerini aynı oranda davranışlarında gösterebilmektedir.

Ebeveynler çocukları küçük yaşlarda iken yukarıdaki belirtileri fark edebilirler ancak “Çocuğum daha çok küçük hareketli olması gayet normal” , “ Biraz daha büyüsün bu sıkıntılar kendiliğinden son bulacak ” gibi inanışlarla durumun önemini gözardı edebilmekte ve özellikle ilkokul döneminde sıkıntılar daha da komplike hale gelebilmektedir. Durumun komplike hale gelmesi sonucunda çocuğun akademik başarısında düşüş olabilmekte,  aile ve sosyal çevresini kapsayan ilişkilerinde yaşadığı sorunlar nedeniyle özgüveninde zedelenmeler yaşayabilmektedir.

DEHB’ DE PSİKOTERAPİNİN ÖNEMİ

Çocuklarına DEHB tanısı konmuş olan ailelerin öncelikli olarak çocuklarını daha iyi anlamalarını ve doğru bir şekilde desteklemelerini sağlayacak psikoterapi desteği hastalığın tedavisinde oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle ilaç tedavisi ile geçmeyen inatçı tutumlar ve zedelenmiş ebeveyn-çocuk ilişkileri üzerinde psikoterapi desteği iyileştirici etki sağlayabilmektedir. Psikoterapi yaklaşımları içerisinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna ilişkin genel olarak tercih edilen yöntem, bilişsel-davranışçı terapi yöntemidir. Bu yöntem çocuğa bilişsel açıdan uyumsuz davranışları üzerine farkındalık kazandırmayı amaçlarken davranışçı yaklaşımı ile de olumsuz davranışları bıraktırmaya, olumlu davranışları pekiştirmeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca psikoterapi desteğiyle aileler, çocuklarına sınırları nasıl koyabileceğini, sınırları çocuğun hayatına sokabilmeleri için aktivite programlarını ne şekilde oluşturabileceklerini, değiştirilmesi gereken davranışların yerine, gelebilecek olumlu davranışları nasıl koyabileceklerini de öğrenebilmektedirler.  Ayrıca psikoterapi desteği, DEHB nedeniyle çocuğun artan kaygı düzeyini nasıl azaltabileceği, hayal kırıklıkları karşısında mücadele yeteneklerini nasıl arttırabileceği ve çocuğun güçlü yönlerini ortaya çıkararak nasıl daha başarılı olabileceği ile ilgili de yardımcı olmaktadır.

DEHB TEDAVİSİNDE İLAÇ KULLANIMINA NE ZAMAN BAŞLANILMALI?

Her çocuk için uygulanacak tedavi yöntemleri farklı olabilmektedir. Bazı durumlarda psikoterapi desteğiyle iyi sonuçlar alınabilmesine rağmen bazı durumlarda da yalnızca terapi ile süreç içerisinde fazla bir ilerleme kaydedilememektedir. Bu durumda çocuk ve ergen psikiyatristinin muayenesi sonucu yapılacak değerlendirmelerle birlikte doktorunuz ilaç kullanımına başlanmasını uygun görebilmektedir. Böylece çözüm odaklı görüşler benimseyen psikoterapi seansları da ilaç tedavisiyle birlikte sürdürülebilmektedir.

TANI KRİTERLERİNE UYAN HER DAVRANIŞ DEHB GÖSTERGESİ MİDİR?

Çocukların davranışları ile ilgili yapılmış olan birçok araştırma, çocuklarda dikkat eksikliği gibi yansıyan alışkanlıkların ediniminin anne-baba tutumları ile de doğrudan ilişkili olabileceğini göstermektedir. Özellikle çocuğa tavizin yüksek olduğu anne-baba tutumlarında çocuk disipline yönelik kuralları tam anlamıyla öğrenememektedir.

Bu durumda kural, disiplin ve ceza uygulamaları olmadan her istediğini yapmaya alışan çocuğun yaşı büyüdüğünde derslerde öğretmenleriyle arasındaki ilişki bozulabilmekte, derslerden çabuk sıkılıp dersin düzenini bozucu davranışlar gösterebilmekte, arkadaşlık ilişkilerinde ya da grup etkinliklerinde uyumsuz çocuk olabilmekte ve bu sıkıntılara bağlı olarak çocuğun DEHB belirtileri gösterdiğinden şüphelenilmektedir.

Ancak DEHB ile hatalı ebeveyn tutumları dolayısıyla çocukta oluşan ve dikkat eksikliğine neden olan alışkanlar birbirinden farklıdır ve dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur.

Dikkat  Eksikliğine Neden Olan Yanlış Tutum ve Alışkanlıkları Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinden Nasıl Ayırabilirim? sorusuna cevap almak istiyorsanız “Çocuklarda Dikkat Eksikliğine Neden Olan Alışkanlıklar” adlı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.

Mutlu Yaşam Psikolojik Danışmanlık Merkezi

Uzman Klinik Psikolog Burcu Yarapsanlı ZAYİM